Bazylika katedralna Świętego Michała Archanioła i Świętego Floriana Męczennika w Warszawie, nazywana powszechnie katedrą praską, należy do najbardziej charakterystycznych świątyń prawobrzeżnej części miasta. Świątynię zaprojektował Józef Pius Dziekoński, jeden z najważniejszych polskich architektów przełomu XIX i XX wieku.

Budowa świątyni

Pod koniec XIX wieku liczba mieszkańców Pragi szybko rosła, dlatego podjęto decyzję o budowie nowego dużego kościoła. Prace rozpoczęły się w 1887 roku. Komitetowi budowy przewodniczył ks. Ignacy Dudrewicz, a projekt Dziekońskiego został wybrany spośród kilkudziesięciu propozycji zgłoszonych do konkursu.

Uroczysta konsekracja świątyni odbyła się 29 września 1901 roku i zgromadziła tysiące mieszkańców miasta. Już wtedy świątynia należała do największych kościołów Warszawy.

Neogotycka architektura

Katedra została zaprojektowana jako trójnawowa bazylika z transeptem. Reprezentuje tzw. styl nadwiślańsko-bałtycki, będący odmianą ceglanego neogotyku inspirowanego średniowieczną architekturą północnej Polski oraz krajów bałtyckich.

Fasadę zachodnią zdobią trzy ostrołukowe portale oraz mozaiki z wizerunkiem Chrystusa i herbem Pragi. W niszach umieszczono figury patronów świątyni - św. Michała Archanioła i św. Floriana.

Problemy konstrukcyjne

W latach 30. XX wieku pojawiły się poważne problemy techniczne związane z konstrukcją wież. Pod wpływem ciężaru wysokich hełmów ściany zaczęły pękać. W latach 1932-1934 zdecydowano o obniżeniu wież do około dwóch trzecich ich pierwotnej wysokości.

Dopiero podczas powojennej odbudowy przywrócono im dawny wygląd i wysokość. Dzięki temu katedra odzyskała swoją charakterystyczną sylwetkę.

Zniszczenie katedry i powojenna odbudowa świątyni

We wrześniu 1944 roku wycofujące się wojska niemieckie wysadziły świątynię. Eksplozja niemal całkowicie zniszczyła budowlę. Ocalały jedynie fragmenty murów bocznych oraz figury patronów znajdujące się na elewacji.

Wraz z kościołem zniszczeniu uległo także wyposażenie wnętrza, w tym ołtarze oraz polichromie. Przez wiele lat ruiny świątyni były jednym z najbardziej przejmujących śladów wojennych zniszczeń na Pradze.

Odbudowa katedry rozpoczęła się w 1947 roku pod kierunkiem architekta Stanisława Marzyńskiego. Prace prowadzono głównie dzięki ofiarom mieszkańców i wiernych związanych z parafią. Już w 1951 roku do użytku oddano nawę główną.

Prace przy odbudowie świątyni trwały do początku lat 70. XX wieku. W 1972 roku świątynia odzyskała wysokie wieże i ponownie stała się jednym z najważniejszych punktów charakterystycznych prawobrzeżnej Warszawy.

Katedra, bazylika i wizyta Jana Pawła II

W 1992 roku świątynia została katedrą nowo utworzonej diecezji warszawsko-praskiej. Pięć lat później, w 1997 roku, papież Jan Paweł II nadał jej tytuł bazyliki mniejszej.

Szczególnym wydarzeniem była papieska wizyta 13 czerwca 1999 roku. Ojciec Święty modlił się wówczas w świątyni i spotkał się z wiernymi zgromadzonymi przed katedrą. Pamiątką po tym wydarzeniu jest dąb papieski rosnący obok bazyliki.

Przed wejściem do bazyliki stoi pomnik ks. Ignacego Skorupki, bohatera wojny polsko-bolszewickiej. Monument autorstwa Andrzeja Renesa odsłonięto w 2005 roku.