Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej w Limanowej mieści się przy Rynku w Limanowej, w kościele parafialnym Matki Bożej Bolesnej. Obecna świątynia została wzniesiona w latach 1910–1918 według projektu architekta Zdzisława Mączeńskiego. W 1991 roku kościół otrzymał tytuł bazyliki mniejszej. W głównym ołtarzu znajduje się figura Matki Bożej Bolesnej, otaczana kultem od kilku stuleci.

Historia kościoła w Limanowej

Parafia w Limanowej powstała około 1513 roku. Z inicjatywy Achacego Jordana powstał wówczas pierwszy drewniany kościół parafialny, którego patronem był św. Mikołaj. Świątynia została rozbudowana na początku XVII wieku, ale spłonęła podczas pożaru miasta w 1769 roku. Na jej miejscu wzniesiono kolejny drewniany kościół, który poświęcono w 1779 roku. Został on rozebrany w 1909 roku, przygotowując miejsce pod budowę obecnej świątyni.

Budowa nowego kościoła była związana z inicjatywą ówczesnego proboszcza, ks. Kazimierza Łazarskiego. Świątynię zaplanowano jako wotum upamiętniające setną rocznicę uchwalenia Konstytucji 3 maja. W konkursie na projekt zwyciężyła praca Zdzisława Mączeńskiego z Warszawy. Budowę prowadzono w latach 1910–1918. Kościół został konsekrowany 6 października 1921 roku przez biskupa tarnowskiego Leona Wałęgę.

Bazylika Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej

Kościół jest murowaną, trójnawową świątynią o formach secesyjnych. Zewnętrzne ściany wyłożono kamieniem, a w projekcie wykorzystano motywy zaczerpnięte z drewnianego budownictwa Beskidu Wyspowego. Przy fasadzie znajduje się wysoka na około 60 metrów wieża zwieńczona neobarokowym hełmem.

3 maja 1991 roku papież Jan Paweł II podniósł kościół w Limanowej do rangi bazyliki mniejszej. Świątynia pełni jednocześnie funkcję kościoła parafialnego i sanktuarium. Od 2018 roku jest także kolegiatą.

Figura Matki Bożej Bolesnej i historia kultu

W centrum sanktuarium znajduje się figura Matki Bożej Bolesnej, przedstawiająca Maryję siedzącą na ławce i trzymającą na kolanach Jezusa. Rzeźba wykonana została z jednego pnia drewna lipowego. Jej powstanie datowane jest na XIV wiek, choć dokładne miejsce i warsztat, w którym ją wykonano, nie są ustalone.

Według przekazów figura około 1545 roku znalazła się w Mordarce, gdzie początkowo umieszczono ją na przydrożnej lipie. W 1668 roku ustawiono ją w kaplicy, której konsekracji dokonał biskup krakowski Mikołaj Oborski. W 1753 roku figurę uroczyście przeniesiono do kościoła w Limanowej. 11 września 1966 roku koronował ją koroną papieską arcybiskup Karol Wojtyła. Po kradzieży korony w 1981 roku ponownej koronacji dokonał już papież Jan Paweł II w Krakowie 22 czerwca 1983 roku.

Wnętrze bazyliki

Wnętrze bazyliki zdobią polichromie, witraże, mozaiki i rzeźby. Polichromie wykonał Adam Miksz. Wśród witraży znajdują się prace związane m.in. z Konradem Krzyżanowskim, Józefem Mehofferem i Wincentym Gawronem. Ołtarz główny powstał w 1920 roku według projektu Zdzisława Mączeńskiego, a w 1965 roku został przebudowany według projektu Zbigniewa Wzorka. W bazylice zachowała się również późnogotycka drewniana chrzcielnica z 1527 roku, która została uratowana podczas pożaru z 1769 roku.