Stara Fara, czyli kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Białymstoku, to najstarsza świątynia w mieście. Znajduje się w centrum i jest częścią zespołu archikatedralnego. To właśnie od niej zaczęła się historia dzisiejszej katedry.

Budowę kościoła rozpoczęto w 1617 roku. Fundatorami byli przedstawiciele rodu Wiesiołowskich. Świątynia powstała jako murowany kościół parafialny w miejscu wcześniejszej, drewnianej budowli. Kościół wzniesiono w stylu późnego renesansu z elementami baroku. Przez długi czas była to najważniejsza świątynia w rozwijającym się Białymstoku.

W XVIII wieku opiekę nad świątynią przejęła rodzina Branickich. Jan Klemens Branicki wraz z żoną Izabellą zadbali o jej rozbudowę i wystrój. Wnętrze zyskało bogaty charakter w stylu rokokowym. Powstał wtedy ołtarz główny, ambona oraz organy. Elementy te zachowały się do dziś i należą do najcenniejszych części wyposażenia.

Pod koniec XIX wieku kościół przestał wystarczać wiernym. Władze carskie nie zgadzały się jednak na budowę nowej świątyni katolickiej. Zdecydowano się więc na sprytne rozwiązanie. Oficjalnie wystąpiono o zgodę na rozbudowę istniejącego kościoła. W rzeczywistości powstała ogromna "dobudówka", która wielokrotnie przerosła pierwotną świątynię.

Nowa część została dobudowana na przełomie XIX i XX wieku w stylu neogotyckim. Stara Fara nie została zburzona, lecz włączona do nowej bryły. Dzięki temu dziś można zobaczyć dwa różne style architektoniczne w jednym miejscu. Pod posadzką Starej Fary znajdują się podziemia, które pełniły funkcję miejsca pochówku. Spoczywają tam osoby związane z historią miasta, w tym przedstawiciele dawnych rodów.

Obecnie Stara Fara jest częścią Bazyliki Archikatedralnej w Białymstoku. Nadal pełni funkcje liturgiczne i jest ważnym miejscem modlitwy. To także jeden z najcenniejszych zabytków miasta.