Muzeum Pamięci Sybiru w Białymstoku jest placówką poświęconą historii Polaków oraz obywateli dawnej Rzeczypospolitej deportowanych i zesłanych w głąb Imperium Rosyjskiego oraz Związku Sowieckiego. Ekspozycja przedstawia dzieje obecności Polaków na Sybirze od końca XVI wieku aż do połowy XX stulecia, obejmując zarówno przymusowe zesłania, deportacje i represje polityczne, jak również dobrowolne osadnictwo i działalność badawczą prowadzoną na terenach Syberii. Muzeum ma charakter narracyjny i łączy ustalenia historyków z relacjami świadków oraz zachowanymi pamiątkami materialnymi.

Siedziba muzeum mieści się przy ulicy Węglowej w dawnym magazynie wojskowym z okresu międzywojennego, położonym przy bocznicy kolejowej dawnego Dworca Poleskiego. Miejsce to ma szczególne znaczenie historyczne. W latach 1940-1941 oraz 1944 odbywały się stąd deportacje mieszkańców regionu w głąb Związku Sowieckiego. Natomiast w czasie II wojny światowej Niemcy wywozili z tego terenu Żydów z getta białostockiego do obozu zagłady w Treblince. Symbolicznym elementem ekspozycji jest oryginalny wagon towarowy ustawiony na zachowanych torach, przez który zwiedzający wchodzą na wystawę główną.

Placówka prowadzi działalność muzealną, naukową i edukacyjną, gromadząc dokumenty, pamiątki rodzinne, fotografie oraz relacje świadków historii. Jej celem jest badanie oraz upamiętnianie losów zesłańców, a także popularyzowanie wiedzy o doświadczeniu Sybiru jako jednym z najważniejszych elementów historii Europy Środkowo-Wschodniej w XIX i XX wieku. Muzeum zostało otwarte dla zwiedzających w 2021 roku i jest pierwszą w Polsce instytucją w całości poświęconą dziejom polskich zesłań i deportacji na Wschód.