Bazylika Archikatedralna Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny to najważniejsza świątynia archidiecezji białostockiej. Znajduje się w centrum Białegostoku i jest jednym z najważniejszych zabytków miasta. Budowla wyróżnia się połączeniem stylów architektonicznych starszego i nowszego kościoła.

Historia świątyni sięga XVII wieku. W 1617 roku rozpoczęto budowę murowanego kościoła, znanego dziś jako Stara Fara. Fundatorami byli przedstawiciele rodu Wiesiołowskich. Świątynia powstała w stylu późnego renesansu z elementami baroku. W XVIII wieku kościół został rozbudowany i upiększony przez ród Branickich. Wnętrze zyskało bogaty wystrój w stylu rokokowym. Do dziś zachowały się ołtarz, organy i ambona z tego okresu.

Pod koniec XIX wieku Białystok szybko się rozwijał. Dotychczasowy kościół był zbyt mały dla rosnącej liczby wiernych. Władze carskie nie zgadzały się na budowę nowej świątyni, dlatego zdecydowano się na rozbudowę istniejącego obiektu, dobudowując do niego nowy kościół.

W 1900 roku rozpoczęto budowę nowej części według projektu Józefa Piusa Dziekońskiego. Powstała monumentalna świątynia w stylu neogotyckim. Budowę zakończono po około pięciu latach. Nowa część katedry została wzniesiona z czerwonej cegły. Ma około 90 metrów długości. Dwie wieże osiągają wysokość około 77 metrów.

Po II wojnie światowej świątynia pełniła funkcję prokatedry, a do Białegostoku przenieśli się duchowni z Wilna. W 1985 roku papież Jan Paweł II nadał kościołowi tytuł bazyliki mniejszej. W 1991 roku utworzono diecezję białostocką, a rok później świątynia została podniesiona do rangi archikatedry. Dziś bazylika jest ważnym ośrodkiem życia religijnego oraz jednym z symboli miasta.