Sobór św. Jana Chrzciciela w Przemyślu jest główną świątynią Archieparchii Przemysko-Warszawskiej Kościoła greckokatolickiego. Obecny sobór mieści się w dawnym kościele jezuitów pw. św. Ignacego Loyoli, który od 1991 roku służy wspólnocie greckokatolickiej. Świątynia stanowi ważny element panoramy Przemyśla i nawiązuje do wielowiekowej tradycji obrządku wschodniego w tym regionie.

Historia przemyskiej katedry obrządku wschodniego

Tradycje chrześcijaństwa wschodniego w Przemyślu sięgają wczesnego średniowiecza. Pierwsza znana katedra św. Jana Chrzciciela znajdowała się na Wzgórzu Zamkowym i była związana z księciem Wołodarem Rościsławiczem. Na przestrzeni wieków siedziba biskupów obrządku wschodniego była kilkukrotnie przenoszona z powodu zniszczeń, pożarów i zmian politycznych.

Przełomowym momentem był rok 1991, gdy decyzją Jana Pawła II grekokatolicy otrzymali dawny kościół pojezuicki. Kilka lat później świątynia została podniesiona do rangi soboru archikatedralnego.

Barokowa architektura dawnego kościoła jezuitów

Obecna świątynia powstawała od XVII wieku według projektu włoskiego architekta Giacoma Briana. Budowę prowadzono od 1627 roku, a prace ukończono w drugiej połowie XVII stulecia. Obiekt reprezentuje architekturę wczesnobarokową, inspirowaną słynnymi świątyniami jezuickimi Europy.

Kościół ma formę trójnawowej bazyliki z charakterystyczną dwuwieżową fasadą. W XVIII wieku wieże zostały odbudowane po zniszczeniach spowodowanych przez gwałtowną burzę i otrzymały późnobarokowe hełmy.

Wnętrze i zabytkowy ikonostas

Najcenniejszym elementem wyposażenia soboru jest ikonostas wykonany w latach 1682-1688 dla klasztoru bazylianów w Hruszowie-Szczepłotach. Dzieło należy do najważniejszych zabytków sztuki cerkiewnej zachowanych na terenach dawnej Rzeczypospolitej. W świątyni znajdują się również cenne ikony, relikwie świętych oraz miejsca pochówku greckokatolickich biskupów związanych z Przemyślem.