Kościół św. Jakuba Apostoła, nazywany Farą, to średniowieczna świątynia położona przy Krakowskim Przedmieściu w Piotrkowie Trybunalskim. Początki parafii sięgają XII wieku. Piotrków rozwijał się jako ważny ośrodek administracyjny i handlowy, w którym odbywały się zjazdy, sejmy i zgromadzenia duchowieństwa. Z dziejami miasta związana była również działalność Trybunału Koronnego.

Historia i przebudowa kościoła

Budowla była wznoszona i przebudowywana etapami przez kilka stuleci. Pierwsza świątynia była drewniana. Zasadnicza część obecnego kościoła powstała przed 1400 rokiem. W kolejnych stuleciach świątynię rozbudowywano w stylu gotyckim. Powstało między innymi wielobocznie zamknięte prezbiterium oraz wysoka wieża od strony zachodniej. W XV i XVII wieku do kościoła dobudowano także kolejne kaplice. Późniejsze zmiany objęły również wnętrze i wyposażenie świątyni.

Architektura i wyposażenie

Kościół jest budowlą orientowaną, jednonawową, z węższym prezbiterium. Nad zachodnią częścią świątyni wznosi się siedmiokondygnacyjna wieża zwieńczona barokowym hełmem z latarnią. Wnętrze zachowało elementy wyposażenia pochodzące z różnych okresów. W ołtarzu głównym znajduje się obraz przedstawiający Zaśnięcie Matki Bożej, datowany na około 1510 rok i będący darem królowej Bony. W świątyni znajdują się także rokokowe ołtarze boczne, barokowa ambona, marmurowa chrzcielnica oraz zabytkowe epitafia.

Fara w historii Piotrkowa

Kościół odgrywał ważną rolę w życiu religijnym dawnego Piotrkowa. W XV i XVII wieku odbywały się tutaj synody oraz inne zgromadzenia duchowieństwa. W 1435 roku miał miejsce zjazd duchowieństwa pod przewodnictwem Zbigniewa Oleśnickiego, a w 1456 roku zwołano synod piotrkowski. Kolejne zgromadzenia odbywały się w świątyni również w XVI i XVII wieku.

Świątynia była także związana z życiem politycznym miasta. W Piotrkowie organizowano sejmy i zjazdy szlacheckie, a od 1578 roku działał tutaj Trybunał Koronny. Kościół farny był miejscem nabożeństw związanych z działalnością deputatów trybunalskich oraz wydarzeniami towarzyszącymi obradom.

Bazylika mniejsza

Współcześnie kościół św. Jakuba Apostoła jest świątynią parafialną i bazyliką mniejszą. Tytuł ten nadano na mocy dekretu Kongregacji ds. Kultu Bożego i Dyscypliny Sakramentów z 22 marca 2019 roku. Dokument został wydany za pontyfikatu papieża Franciszka. Uroczyste ogłoszenie tytułu odbyło się 28 września 2019 roku w Piotrkowie Trybunalskim.