Sanktuarium na Jasnej Górze w Częstochowie jest najważniejszym ośrodkiem kultu maryjnego w Polsce i jednym z najważniejszych miejsc pielgrzymkowych w Europie. Od końca XIV wieku opiekę nad nim sprawuje Zakon Paulinów. Centralnym punktem sanktuarium jest cudowny obraz Matki Bożej Częstochowskiej, który od wieków pełni istotną rolę religijną i symboliczną w historii kraju.

Najstarszą i najważniejszą częścią zespołu jest Kaplica Matki Bożej. Obecny kształt uzyskała w XVII wieku, łącząc elementy gotyckie i barokowe. To właśnie tutaj znajduje się ikona Czarnej Madonny, otaczana szczególną czcią. Kaplica jest miejscem codziennych nabożeństw, a jej znaczenie liturgiczne i historyczne czyni ją sercem całego sanktuarium.

Integralnym elementem Jasnej Góry jest Bazylika Krzyża Świętego i Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, wzniesiona w stylu barokowym w XVII wieku. Świątynia pełni funkcję głównego kościoła klasztornego i miejsca większych uroczystości liturgicznych. Jej wnętrze wyróżnia się bogatym wystrojem oraz monumentalnymi organami.

Zespół jasnogórski obejmuje również rozbudowane fortyfikacje bastionowe, arsenał, skarbiec, wieżę o wysokości ponad 100 metrów oraz liczne budynki klasztorne i muzealne. Szczególne znaczenie ma obrona klasztoru podczas potopu szwedzkiego w 1655 roku, która utrwaliła Jasną Górę jako symbol duchowego i narodowego oporu.